IP ادرەس دەگەن سٶزدٸ كٶمپۉتەردٸڭ جەكە ادرەسٸ دەپ تٷسٸنۋگە بولادﯼ. ٵر ادامدﯼ ونﯼڭ تۇرﯼپ جاتقان ادرەسٸ بويﯼنشا تاۋﯼپ الۋعا بولادﯼ. ول ٷشٸن باسﯼندا مەملەكەت, سوسﯼن اۋدان, قالا, كٶشە, ٷي تۇرالﯼ جالپﯼ مٵلٸمەت جازۋ كەرەك. سوسﯼن عانا ادامنﯼڭ اتﯼ, تەگٸ, قاجەت بولسا, كٷٵلٸك نومەرە دەگەن سيياقتﯼ تٶل قۇجاتتاردﯼ كٶرسەتەمٸز. ادامنﯼڭ جالپﯼ مٵلٸمەتٸ ارقﯼلﯼ ونﯼڭ تەلەفونﯼن بٸلۋگە بولادﯼ. ادامدﯼ جەر بەتٸندە تابۋ وڭاي, وعان كٶمەك ەتەتٸن انﯼقتاما بۉرولارﯼ دا بار.
كٶپ ادام ينتەرنەتتە ٶزٸن سولاي اق تاۋﯼپ الادﯼ دەپ ويلايدﯼ. وسﯼ ماقالا سول ويﯼ دۇرﯼس پا, دۇرﯼس ەمەس پە دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرەدٸ. الدﯼن الا ايتﯼپ كەتەتٸن جٵي – بۇل وقﯼتۋ ٵدٸستەمەسٸ ەمەس, تەك تانﯼستﯼرۋ ماقساتﯼمەن جازﯼلعان ماقالا. سوندﯼقتان, ماماندﯼق تەرميندەردٸ از قولدانامﯼز, كٶبٸن جالپﯼلاپ جاۋﯼپ قويامﯼز, قاجەت بولعان جەردە قوسﯼمشا تﯼس مﯼسالداردﯼ قولدانامﯼز.
IP مﯼسالﯼ: 192.168.34.25, وسﯼنداي سيياقتﯼ جازﯼلعان سانداردﯼ بٸز IP ادرەستەر دەيمٸز. جالپﯼ ايتساق, IP – ادرەس ول نٷكتەمەن بٸرٸكتٸرٸلگەن 4-سان. IP ادرەستەگٸ ٵر سان 0 مەن 255 ساندار اراسﯼندا ورنالاسادﯼ. سوندا 856.235.917.0, -568.-325.0.11 سيياقتﯼ ساندار جيﯼنﯼ IP ادرەس ەمەس, ٷيتكەنٸ انﯼقتالعان شەكتەن شﯼعﯼپ كەتتٸ.
ەگەر بٸزگە بٸرنەشە IP ادرەستەر ارالﯼعﯼن انﯼقتاپ بەرسە, وندا ٸشٸندە بار IP ادرەستەردٸ وڭاي تابۋعا بولادﯼ. مﯼسالﯼ 192.168.34.25 - 192.168.34.28 ارالﯼعﯼندا, 192.168.34.25, 192.168.34.26, 192.168.34.27, 192.168.34.28 – ياعني 4- IP ادرەستەرٸ بار.
ەندٸ كٷردەلٸ مﯼسال, 92.54.211.5 - 92.54.212.15 اراسﯼندا قانشا IP ادرەستەرٸ بار?
بۇل ارالﯼققا 92.54.211.5 - 92.54.211.255 ارالﯼعﯼ كٸرەدٸ, ونﯼڭ ٸشٸندە – 250 IP ادرەستەرٸ بار. سوسﯼن ٷشٸنشٸ سان 212-گە اۋﯼسقاندا, 4-شٸ سان 0-گە اۋﯼسادﯼ, ٷيتكەنٸ 255-تەن اسپاۋ كەرەك. سوندا 92.54.212.0 دەن باستاپ 92.54.212.15 – كە دەيٸن تاعﯼ 16 IP ادرەستەرٸ بار. سوندا قويﯼلعان سۇراققا جاۋاپ: بەرٸلگەن ارالﯼقتا 266 - IP ادرەستەرٸ بار.
تۇجﯼرﯼمداپ كەلسەك, جالپﯼ بارلﯼق مٷمكٸن بولعان IP ادرەستەر كٶلەمٸ 0.0.0.0 – 255.255.255.255 ارالﯼعﯼندا انﯼقتالادﯼ, سوندا بار بولعان IP ادرەستەر كٶلەمٸ
255 ح 255 ح 255 ح 255 = 2554 4= 228 250 625 سانﯼمەن شەكتەلەدٸ.
IP ادرەستەردٸڭ كٶبٸسٸ ارنايﯼ ماقساتتارمەن رەزەرۆلەنگەن. قالعان IP ادرەستەر جەر بەتٸندەگٸ بارلﯼق ادامدارعا, بار مەكەمەلەرگە جٵنە مەكەمەلەردە بار كومپۉتەرلەر سانﯼنا جەتپەيدٸ. سوندﯼقتان ماماندار وسﯼ ساندﯼ ٶسٸرۋ امالدارﯼن تاپتﯼ. بٸرٸنشٸسٸ ماسكا دەسەك, ەكٸنشٸسٸ, ٷيرەنٸشتٸ IP ادرەستەرگە قولداناتﯼن IPv4 پروتوكولﯼن IPv6 پروتوكولﯼنا اۋﯼستﯼرادﯼ. ٵر تٷرلٸ ماسكانﯼ قولدانﯼپ, بٸردەي جازﯼلاتﯼن IP ادرەستٸ, ٵر تٷرلٸ تٷسٸنۋگە بولادﯼ, تٸلدەگٸ سينونيمدەر سيياقتﯼ. IPv6 – ٷيرەنٸشتٸ 4 ساننﯼڭ ورﯼنﯼنا 6 - ساندﯼ قولدانادﯼ. قوسﯼمشا تاعﯼ دا باسقا امالدار بار.
ينتەرنەتكە جالعانعان ادامنﯼڭ كومپۉتەرٸن – حوست دەپ اتايدﯼ. ەگەر ٵر بٸر حوستقا تۇراقتﯼ IP ادرەس بايلاپ قويسا, وندا IP ادرەستەر جەتپەيدٸ, نەمەسە, IP ادرەس كومپۉتەر بۇزﯼلعاندا جوعالﯼپ كەتەدٸ. سوندﯼقتان ٵر حوستقا IP ادرەستٸ ينتەرنەتكە جالعانعان كەزدە عانا بەرەدٸ. IP ادرەستٸ تاراتاتﯼن قﯼزمەت – DHCP دەپ اتالادﯼ. قﯼزمەت دەگەن سٶز – سەرۆيس, نەمەسە, سەرۆيسٸ بار دەگەندٸ –سەرۆەر دەپ كەتكەن. سوندا DHCP سەرۆەرٸ IP ادرەستەردٸ تاراتادﯼ.
كومپۉتەر ينتەرنەتكە جالعانعان سايﯼن, ٵر تٷرلٸ IP ادرەسكە يە بولۋﯼ مٷمكٸن. بٸراق, IP ادرەستٸ بەرەتٸن DHCP سەرۆەر ونﯼ الدﯼن الا بەلگٸلەنگەن ارالﯼقتان الادﯼ. مﯼسالﯼ, الماتﯼداعﯼ قازاقتەلەكومنﯼڭ DHCP سەرۆەرٸ تاراتاتﯼن IP ادرەستەرٸ 89.218.114.0 - 89.218.114.127, 95.56.8.0 - 95.56.31.255, 95.57.238.0 - 95.57.241.255 سيياقتﯼ ارالﯼقتاردﯼ قۇراستﯼرادﯼ, مﯼسالدار بٸزدٸڭ سايتقا كەلۋشٸلەردەن الﯼندﯼ.
سوندا, ٵر اۋماققا ارنايﯼ IP ادرەستەر ارالﯼعﯼ بەكٸتٸلەدٸ. IP ادرەسكە قاراپ, جالعانعان كومپۉتەر قاي قالادان ەكەنٸن ناقتﯼ بٸلۋگە بولادﯼ. بٸزدٸڭ سايتقا كەلۋشٸلەر اراسﯼندا قازاقستان اۋماعﯼ, روسسييا جٵنە اقش قالالارﯼ بار.
ال ادامدﯼ قالاي تابامﯼز? ادامدﯼ ينتەرنەتتە ٸزدەۋ ماقسات ەمەس, بٸراق, قﯼلمﯼستﯼق ٸستٸ جاساۋ امالﯼمەن, نەمەسە, ادامنﯼن قۇقﯼن بۇزۋ نەمەسە زييان كەلتٸرۋ امالﯼمەن ورﯼن العان جازبالار, ٸستەر بولسا, ونداي ادامدﯼ جازالاۋ ماقساتﯼمەن ٸزدەيتٸن بولساق, وندا بٸرٸنشٸ قالانﯼ انﯼقتايمﯼز, ودان سوڭ ناقتﯼ تاراتقان DHCP سەرۆەرٸ ورنالاسقان ۇيﯼمدﯼ انﯼقتايمﯼز, سوسﯼن پروكۋرور سانكسچيياسﯼمەن سول ۇيﯼمعا سۇراۋ جٸبەرەمٸز. ينتەرنەتكە شﯼققان حوست ٸشتەڭە جازباسادا بارلﯼق اشﯼپ كٶرگەن سايتتاردا تٸركەلەدٸ. ٵر حوستﯼڭ ينتەرنەتكە جالعانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن, جەلٸ تاقشا دەپ اتالاتﯼن قۇرالﯼ بار. ونﯼق ناقتﯼ, تەك ٶزٸنە تٵن جەكە 12 ساننان تۇراتﯼن فيزيكالﯼق ادرەسٸ بار, ونﯼ باسقاشا ماك ادرەسٸ دەپ اتايدﯼ. جازۋدﯼڭ پايدا بولعان ۋاقﯼتﯼمەن, IP ادرەسٸ ارقﯼلﯼ DHCP سەرۆەردەن حوستﯼڭ ادرەسٸن الامﯼز. حوستﯼڭ ماك ادرەسٸ ناقتﯼ IP ادرەسكە تەلەفون جٷيەسٸ ارقﯼلﯼ بايلانادﯼ. سولاي ادامدﯼ دا, كومپۉتەردٸ دە تابادﯼ. بۇل جاعداي سيرەك كەزدەسەدٸ. بٸراق بولاشاقتا ينتەرنەت ارقﯼلﯼ تٶلەمدەر, اقشا تابۋ امالدارﯼ ورﯼن العاندا جيە بولاما دەپ قورقامﯼز.
بٶلٸنگەن IP ادرەستەر.
ەگەر ادام نەمەسە ۇيﯼم ينتەرنەتتە سايتﯼن ورنالاستﯼرسا, وندا وعان جەكە ناقتﯼ IP ادرەسٸ بايلانادﯼ. بارلﯼق سايتتار ٶزدەرٸنە بايلانعان IP ادرەستەرٸنە يە. ينتەرنەت ورتاسﯼندا باسقا دا ٸستەرمەن اينالﯼسۋعا بولادﯼ. مﯼسالﯼ بٸزگە سﯼيلانعان VPS – سەرۆەردٸڭ ٶزٸنە بٶلٸنگەن IP ادرەسٸ بار. بۇل سەرۆەردٸ ۆەب سەرۆەر رەتٸندە, نەمەسە جٵي ورتالﯼقتا ورنالاسقان سەرۆەر رەتٸندە قولدانۋعا بولادﯼ. ول ٷشٸن بۇل سەرۆەرگە كٸرەتٸن بارلﯼق ادامدار لوگين مەن پارولٸن بٸلۋ كەرەك.
كەيدە ۇيﯼمدار ٶزدەرٸنٸڭ جۇمﯼسﯼنا قاجەت IP ادرەستٸ, نەمەسە IP ادرەس ارالﯼعﯼن ساتﯼپ الۋﯼ مٷمكٸن. بٶلٸنگەن IP ادرەستەر كٶبٸنە مەملەكەتتٸك قاجەتتٸلگٸمەن قولدانادﯼ. بٶلٸنگەن IP ادرەسٸ بار ادامدﯼ بٸردەن IP ادرەسٸ ارقﯼلﯼ تاۋﯼپ الۋعا بولادﯼ.
IP ادرەستەردٸ رەتتەۋشٸلەر.
جەر شارﯼندا IP ادرەستەردٸ تاراتﯼپ, باسقاراتﯼن ۇيﯼم – IANA (The Internet Assigned Numbers Authority) – ينتەرنەت ادرەستەردٸڭ ٷلەستٸرۋٸن باقﯼلايتﯼن ۇيﯼم. بۇل ۇيﯼمعا كەلەسٸ ۇيﯼمدار كٸرەدە, ولار جەر بەتٸن اۋماقتارعا بٶلٸپ, باسقارادﯼ.
| رەگيوندار |
تٸركەۋشٸلەر |
كٸرگەن اۋماق |
 |
AfriNIC
APNIC
ARIN
LACNIC
RIPE NCC
|
Africa Region
Asia/Pacific Region
North America Region
Latin America and some Caribbean Islands
Europe, the Middle East, and Central Asia
|
وسﯼ ۇيﯼمداردﯼڭ سايتتارﯼنان IP ادرەستەر تۇرالﯼ تولﯼعﯼراق اقپارات الۋعا بولادﯼ.
DNS ادرەستەرٸ
ٵر سايتتﯼڭ اتﯼ بار. سايت اتﯼ دومەن دەپ اتالادﯼ. دومەندەر سولدان وڭعا قاراي نٷكتەمەن بٶلٸنٸپ جازﯼلادﯼ. بٸرٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ دومەندەر مەملەكەتتٸك جٵنە ارنايﯼ ماقساتتارمەن قۇرﯼلعان دومەندەر. مﯼسالﯼ, kz, ru, kg – مەملەكەتتٸك دومەندەر. elrayi kz ٸشٸندە ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ دومەن. ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ دومەندەردٸ ادامدار قالاۋﯼمەن قۇراستﯼرادﯼ, قالاعان اتﯼ بوس بولسا. بٸراق بٸزدٸڭ مەملەكەتتٸ قر اقپاراتتانۋ جٵنە بايلانﯼس باسشﯼلﯼعﯼنﯼڭ شﯼعارعان زاڭﯼ ( پريكاز ي.و. پرەدسەداتەليا اگەنتستۆا رەسپۋبليكي كازاحستان پو ينفورماتيزاسچيي ي سۆيازي وت 5 اپرەليا 2005 گودا № 88-ب وب ۋتۆەرجدەنيي پراۆيل راسپرەدەلەنييا دومەننوگو پروسترانستۆا كازاحستانسكوگو سەگمەنتا سەتي ينتەرنەت
- http://www.zakon.kz/our/news/news.asp?id=40186) بويﯼنشا بٸرازﯼ ناقتﯼ بايلانعان, مﯼسالﯼ:
1) ORG.KZ – كوممەرسچييالﯼق ەمەس ۇيﯼمداردﯼڭ ٷشٸنشٸ دومەنٸ ٷشٸن قولدانادﯼ;
2) EDU.KZ – بٸلٸم بەرۋ ۇيﯼمداردﯼڭ ٷشٸنشٸ دومەنٸ ٷشٸن قولدانادﯼ;
3) NET.KZ - اقپاراتتﯼ ينتەرنەت ارقﯼلﯼ تاسﯼمالداۋ ٸستەرٸمەن اينالﯼساتﯼن ۇيﯼمداردﯼڭ ٷشٸنشٸ دومەنٸ ٷشٸن قولدانادﯼ;
4) GOV.KZ – مەملەكەتتٸك ورﯼنداعﯼ ۇيﯼمداردﯼڭ ٷشٸنشٸ دومەنٸ ٷشٸن قولدانادﯼ;
5) MIL.KZ – قورعانﯼس مينيستٸرلٸگٸنٸڭ ورﯼن ۇيﯼمداردﯼڭ ٷشٸنشٸ دومەنٸ ٷشٸن قولدانادﯼ;
6) COM.KZ – كوممەرسچييالﯼق ۇيﯼمداردﯼڭ ٷشٸنشٸ دومەنٸ ٷشٸن قولدانادﯼ;
دومەننٸڭ اتﯼمەن IP ادرەس سٵيكەستٸگٸن DNS (domain net system) سەرۆەرلەرٸ شەشەدٸ.
سونﯼمەن, ادرەستەر ٷش تٷرلٸ بولادﯼ: ماس, IP, دومەن ادرەستەرٸ. دومەن ادرەستەرٸ ادام ويﯼنا جاعﯼمدﯼ, ال IP ادرەستەرٸ فيزيكالﯼق قۇرﯼلعﯼلارعا لايﯼقتﯼ, ماس ادرەستەردٸ كٶبٸنە ۇيﯼم ٸشٸندە, نەمەسە DNS, DHCP سەرۆەرلەرٸ قولدانادﯼ.
تٷسٸنٸكسٸز جەرلەرٸ بولسا, سۇراق جازﯼڭﯼزدار!